( ض ) الضابط - به حكم كلى كه مشتمل بر جزئيات باشد گفته مىشود ، و فروعى را از يك باب جمع مىنمايد . كشّاف موارد استعمال : ضابط امانت شرعيه بودن اين است كه براى استيلاء به مال موردنظر از سوى شرع ، مأذون باشد . شرح لمعه ، كتاب وديعه الضّأن - مقصود از آن گوسفند ماده مىباشد . اصطلاحات فى الرسائل العلميه موارد استعمال : شاه واجبه به عنوان زكات در ابل و غنم بايد ضأن هفت ماهه باشد . شرح لمعه ، كتاب زكات الضّجر - در فقه ، به معناى تنگى سينه و كم حوصله بودن است . مجمع البحرين موارد استعمال : حالت ضجر در حين قضاوت ، مكروه است . طلبة الطلبه ؛ كتاب ادب القاضى الضّرائر - جمع ضرّه ( مراجعه كنيد به عنوان ضرّه ) مىباشد . موارد استعمال : زوجه حق ندارد بدون جلب رضايت شوهرش شب خود را به ضرّه‌اش ببخشد . شرح لمعه ، كتاب نكاح الضّمان - چيزى را در بر گرفتن . در فقه ، شخص ثالث ( كسى كه به مضمون عنه بدهكار نيست ) به پرداخت مالى كه مضمون عنه بدهكار است ملتزم و متعهد شود كه پرداخت نمايد . موارد استعمال : در ضمان كمال ضامن و حريت آن شرط است . شرح لمعه ، كتاب ضمان الضّمان بالمعنى الأعمّ - عقدى است كه شرعا جهت تعهد به پرداخت مالى و يا احضار شخصى جارى مىشود . موارد استعمال : ضمان بالمعنى الاعم ، شامل حواله و كفالت مىباشد . شرح لمعه ، كتاب ضمان الضّمان عن مؤجّل - ضمانى است كه وقت پرداخت مال مضمون نرسيده و داراى موعد مىباشد . موارد استعمال : در ضمان عن مؤجل به محض پرداخت مىتواند به مضمون عنه مراجعه ، و از او مطالبه نمايد . شرح لمعه ، كتاب ضمان الضّيعة - با فتح ضاء ، به زمين داراى ساختمان كه فعلا درآمد دارد ضيعه گفته مىشود . حديقهء حاشيه ؛ شرح لمعه ، كتاب اجاره موارد استعمال : در حديث ابن مسعود آمده است ، تصاحب و اتخاذ ضيعه موجب رغبت به دنيا مىشود . لسان العرب ضاحك - به كسى كه خنديد و يا مىخندد ، گفته مىشود . مجمع البحرين در فقه ، دندانى است كه بين ناب و اضراس واقع است ، و در وقت خنده ظاهر مىشود . مجمع البحرين موارد استعمال : ديهء دندان ضاحك بيست و پنج دينار است . شرح لمعه ، كتاب ديات ضاحية - درخت خرمايى است كه در خارج از سور و حصار شهر باشد . در نامهء حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله به اكيدر ابن عبد الملك آمده است : « لكم الضّامنه من النخل و لنا الضّاحيه من البعل . »